iPhone Gelmiş Neyime

Ali Riza Esin, 2 Ekim 2008 — 5 dk.

Tüm dünyada ilgi uyandıran Apple’ın iPhone isimli ürünü, 26 Eylül 2008 tarihinde Türkiye’de de resmi olarak satışa çıktı. Bilinen maharetlerini es geçip cihazın “kitap” kavramıyla, “okuma” eylemiyle ilişkisinden dem vurmak niyetindeyim.

iPhone - Stanza Kitap Bilgisi Görünümü
iPhone - Stanza Kitap Bilgisi Görünümü

Stanza isimli bir uygulamadan bahsedeceğim. iPhone (ve iPod Touch) üzerinde çalışması için geliştirilen ücretsiz bir e-kitap uygulaması Stanza telefonunuzu gayet rahat okunabilir bir e-tablet’e dönüştürüyor.

Kullanımı oldukça basit; önce sizi bir kütüphane dizini karşılıyor. Okumak istediğiniz kitabı farklı kıstaslara göre buradan seçebiliyorsunuz. Birine tıkladığınızda tamamını kaplayacak şekilde yerleşiyor kitabın ilk sayfası ekrana. Ön tanımlı Font’u, harf boyutunu, zemin ve metin rengini, satır aralığını ve kenar boşlukları gibi şeyleri değiştirmek isterseniz Stanza’nın ayarlar bölümüne başvurmanız gerekiyor.

Sayfayı çevirmek için parmağınızla sayfa çevirir gibi üzerinden parmağınızı geçiriyorsunuz ya da ileri veya geri, hangisini yapmak isterseniz sayfanın kenarlarına tıklamanız yeterli. Kitabın dilediğiniz başka bir bölümüne atlamak istediğinizde ise ekrana bir kez tıklayıp, şeffaf ayar panellerini görüntülemek olası.

Stanza ayrıca okumayı bıraktığınızda kaldığınız sayfayı hatırlama özelliğine sahip. Aynı zamanda başka bir kitabı okumaya başlasanız bile daha önce okuduğunuz kitabın kaldığınız sayfasında bulabiliyorsunuz kendinizi yeniden döndüğünüzde. Kitabın bölümlerini listeleyebildiğiniz ekranda dilerseniz kendi belirlediğiniz bir isimle bir veya birden fazla yer imi atayabiliyorsunuz.

Özel bir tümce, bir kelime aramak isterseniz okuduğunuz bölümünde kitabın, arama kutucuğuna yazarak yapabilirsiniz bunu. Bu özellik tüm kitabı değil, sadece okuduğunuz bölümü tarayan bir yapıya sahip şimdilik.

iPhone - Stanza Kütüphane Görünümü
iPhone - Stanza Kütüphane Görünümü

Okuması kolay da iPhone’a nasıl başka kitap yükleyeceksiniz? Yazılım, şimdiye kadar sadece Kindle‘da bulunan bir işleve sahip: İnternet üzerinden kitap indirilebiliyor.

Bağlandığınızda, bir online “kitapevi”ne girmiş gibi oluyorsunuz. Bu kitabevindeki herşey şimdilik ücretsiz. Stanza, “Public Domain”, yani telif hakkı düşmüş kitaplarla “Creative Commons” telifli metinleri sunan “Feedbooks”tan ve kimi güncel kitapları da yayınlayan başka online yayınevlerinden besleniyor. Şimdilik DRM korumalı (Digital Rights Management – Satın alınan kitabın sadece tek bir cihaz üzerinde kullanılabilmesini sağlayan sayısal kilit yöntemlerinin genel tanımı) kitaplar desteklenmiyor, ancak bununla ilgili çalışmalarının sürdüğü ifade ediliyor.

Tüm katalog iPhone üzerinden taranabiliyor ve ayrıca bir bilgisayara gerek duyulmuyor. Tüm bu kitaplar göreceli olarak küçük metin dosyaları olduğundan, kitap indirme işlemi neredeyse anlık olarak gerçekleşiyor. İsterseniz aynı yazılımın masaüstü sürümünü de bilgisayarınıza indirebilirsiniz. Yazılımla farklı e-kitap formatlarında yayımlanmış kitaplar okunabilmekte, bunlar iPhone ve başka mobil cihazlarla kablosuz ağ üzerinden paylaşılabilmekte.

Diğer e-kitap yayım formatlarıyla da uyumlu olmakla birlikte, Stanza dünya çapında en geniş kabul gören ePub standardını destekliyor. HTML, PDF, DOC (Microsoft Word) ve RTF (Rich Text Format) gibi bildik metin içeren dosyalar okunabildiği gibi, başka birkaç e-kitap standardındaki kitapları okumak da olası: Korumalı olmayan Amazon Kindle ve Mobipocket, Microsoft LIT, Palm doc, ve ePub (Open eBook standardı).

iPhone - Stanza Kitap Sayfası
iPhone - Stanza Kitap Sayfası

ePub yayım düzeni, IDPF’nin (Uluslararası Dijital Yayım Forumu) belirlediği ve sürekli geliştirilen bir standart haline gelmiş durumda. Mevcut e-kitap yayın formatları kargaşası içinde önü en açık, Adobe ve Google gibi dünya yazılım devlerinin desteklediği ve birkaç yıldır büyük yayınevlerinin harıl harıl kendi sistemlerine adapte etmeye başladıkları bir sistemden bahsediyoruz. İşte Stanza da bu sistemi kullanan, sadece iPhone üzerinden birkaç ay içinde beş milyondan fazla kitabın indirildiği, erişimi ve kullanımı kolay bir arayüz; iPhone’unuzu bir e-kitap okuyucusuna, bir e-tablet’e çeviren başarılı bir yazılım.

İyi, hoş ta tüm bunlar İngilizce. Yazılım da öyle. Ancak Stanza gibi, Stanza kütüphanesi Feedbooks gibi sistemler, dünyada yaygınlaşan açık kaynak felsefesine dayalı ve başka dillere uyarlanabilir uygulamalar. Bir bakmışsınız aynı uygulama veya bir benzeri tamamen Türkçe oluvermiş ve Türkçe kitaplar da yayımlanır olmuş. Okumaz mısınız?

Ve bir soru daha: Tüm bunlarla kim uğraşacak dersiniz?

Exlibrary, gerek bilinen arayüzü, gerekse RSS yayını ve bu yayınları görüntüleyen farklı yazılımlar sayesinde iPhone üzerinden kolayca okunabiliyor. iPhone kullanıcıları, Safari Web tarayıcılarında Exlibrary’yi görüntüledikten sonra, telefonlarının altında bulunan “+” tuşuna basarak ulaşabilecekleri menüden “Add to Home Screen” düğmesine basıp iPhone’larının ana menülerinde bir Exlibrary kısa yolu yaratabilirler.

iPhone, Exlibrary’nin mevcut e-kitap yayın formatı olan PDF’leri görüntüleme özelliğine de sahip; dolayısıyla yayımlanan e-kitapları okuyabiliyorsunuz. Ancak, e-kitap kavramıyla ilgili gelişmeleri yakından takip eden Exlibrary’den hem içerik, hem de teknik anlamda yeni açılımlar bekleyebilirsiniz.

 

İlgili Bağlantılar:

Kategori: yazı